با خشم در زندگی زناشویی چه کنیم؟
خشم در زندگی زناشویی، از جمله هیجاناتی است که کنترل آن می تواند زندگی زوجین را به سمت رضایت بیشتر، شادابی و شادکامی و عدم کنترل آن می تواند موجبات رنجش، ناراحتی، غم، غصه، کدورت و یا حتی در حالات شدید آن موجبات سردی رابطه و جدایی (طلاق) را فراهم آورد. عدم توجه به موقع به مسئله خشم، می تواند مخرب باشد و موجب به دردسر افتادن ما و دیگران شود.
با خشم در زندگی زناشویی چه کنیم؟
خشم در زندگی زناشویی/بخش اول: مشخص کردن زوج خشمگین
برای تشخیص خشم در زندگی زناشویی ابتدا به سوالات زیر پاسخ دهید تا مشخص شود که شما و همسرتان یک زوج خشمگین هستید و یا خیر؟ اگر خشمگین هستید به چه میزان خشم دارید؟
۱- آیا شما یا همسرتان حداقل روزی یک بار خشمگین می شوید؟
۲- آیا میزان خشم خود (یا همسرتان) را بر مبنای درجه بندی، یک برای خیلی ملایم تا ۱۰ برای خیلی شدید، عدد ۷ یا بیشتر از آن درجه بندی می کنید؟
۳- وقتی خشم به شما (یا همسرتان) دست می دهد بیشتر از نیم ساعت باقی می ماند؟
۴- شما یا همسرتان هرگز یکدیگر را در هنگام خشم هل داده یا پرت کرده یا زده اید؟
۵- خشم شما یا همسرتان هرگز باعث احساس اضطراب یا افسردگی در یکی از شما شده است؟
۶- فکر می کنید شما یا همسرتان بعد از ازدواج شخصی بسیار خشمگین تر شده اید؟
۷- آیا شما یا همسرتان در مورد رفتار یکدیگر نگران شده اید؟
۸- آیا مکرراً از زبان آتش زننده (توهین آمیز) برای حرف زدن با همسر خود استفاده کرده اید (یا همسرتان از چنین زبانی برای حرف زدن با شما استفاده کرده است؟)
۹- آیا شما یا همسرتان با یکدیگر به زبان تحقیر و پست شماری دیگری حرف زده اید؟
۱۰- آیا جواب شما یا همسرتان به خشم، بیشتر وقت ها خشم است؟
۱۱- آیا شما یا همسرتان در زندگی زناشویی احساس ناامنی می کنید؟
۱۲- آیا شما و همسرتان از یکدیگرخیلی توقع دارید؟
۱۳- آیا شما یا همسرتان فکر می کنید که بعضی از چیزها حق و امتیاز شماست؟
۱۴- آیا شما یا همسرتان زندگی مشترکتان را رقابتی توصیف می کنید؟
۱۵- آیا شما یا همسرتان خود را شخصی توصیف می کنید که از روی انگیزه ی آنی کاری می کند؟
۱۶- آیا شما یا همسرتان سعی می کنید که در صحبت های خود به دیگری تسلط داشته باشید؟
۱۷- آیا شما یا همسرتان در هنگام رانندگی از خود خشم نشان میدهید؟
۱۸- آیا شما یا همسرتان هرگز به فکر گرفتن مشاوره برای مسائلی که از خشم ناشی میشوند افتاده اید یا این مشاوره را گرفته اید؟
دقت کنید که به همه سوال های خشم در زندگی زناشویی پاسخ داده باشید. اگر به سه یا بیشتر از سه سوال جواب مثبت (بله) داده باشید، باید خود و همسرتان را یک زوج خشمگین بدانید. هر چه پاسخ های مثبت شما به عدد ۱۸ نزدیکتر باشد، شما و همسرتان، قطعا زندگی پرتنش تری را تجربه خواهید کرد و بیم آن می رود که متاسفانه باید منتظر آن باشید تا این خشم، همچون موریانه به همه جوانب زندگی تان رسوخ پیدا کند، یعنی دعوا و بحث و نارضایتی مداوم. امید است که زوجین، با مطالعه و آموزش همواره موجبات کاهش خشم خویش به صورت فردی و زوجی را فراهم آورند و از رسیدن آسیب های خشم در زندگی زناشویی جلوگیری کنند. اما با توجه به نوع سوال مخاطب، مبنای این نوشتار بر آن است که ما با زوجی خشمگین روبرو هستیم. لذا به دنبال آن خواهیم بود که در کنار هم بیاموزیم که با فرض وجود خشم در خانه و خانواده چگونه باید این وضعیت را تغییر داد؟ جان کلام آنکه، زوجینی که با توجه به سوالات فوق و نیز با توجه به وضعیت زندگیشان چون زوج سوال کننده، مدام درگیر خشم هستند چه باید بکنند؟ در ادامه راه کارهایی جهت کنترل خشم ارائه خواهم نمود تا با توکل بر خدا، زوجین عزیز بتوانند زندگی بهتری را سپری کرده و از رضایت زناشویی بالاتری بهره ببرند.
خشم در زندگی زناشویی/بخش دوم: ارائه راه کار به زوجین خشمگین
ابتدا و قبل از ارائه راه کارها باید بدانید که دوازده سبک رایج خشمگین شدن در زندگی زناشویی وجود دارد که عبارتند از؛ ۱- خشم رفتاری، ۲- خشم منفعلانه، ۳ – خشم کلامی، ۴- خشم سازنده، ۵- خشم خود آسیب رسان، ۶- خشم فرار، ۷- خشم مزمن، ۸- خشم قضاوتی، ۹-خشم خرد کننده، ۱۰- خشم تلافی جویانه، ۱۱- خشم بدگمانانه و ۱۲- خشم تعمدی که امید است بتوان در نوشتاری در آینده به صورت مفصل درباره آنان سخن گفت. صرف نظر از آنکه شما و یا همسرتان درگیر چه نوع خشمی هستید باید بدانید راه کارهای زیر می تواند موجب کاهش خشم شما و همسرتان در زندگی زناشویی شود. البته راه کارهای کنترل خشم بسیارند که ما در اینجا به ۱۰ مورد مهم آن اشاره می کنیم.
اول: نگران نباشید.
شاید قبل از این نوشتار، شما باورتان نبود که جز زوجین خشمگین در زندگی زناشویی هستید و با توجه به این سوالات، اکنون برایتان محرز شده است که شما جز دسته زوجین خشمگین هستید و قطعا این موضوع نگرانتان کرده است، اما باید بدانید که دوید فوئنکینوس در کتابش با عنوان خاطرات می نویسد؛ جر و بحث کردن بر زنده بودن تاکید می کند، آدم ها اغلب در زندگی زناشویی منظم زودتر می میرند. قدیمی ها می گفتند، دعوا نمک زندگی است و هرچند که باید اقرار کنیم نمک زیادی هم خوب نیست، اما بحث به اندازه بین زوجین نشان از پویایی زندگی زناشویی می دهد و مهم ترین کار شما در زندگی آن است که باید این خشم را کنترل کرده تا آسیبی به زوجین و زندگیتان وارد نیاید.
دوم: چاشنی انفجاری را همواره مدنظر قرار دهید.
شاید بتوان گفت، اگر فرد به یک اختلال خاص روانشناسی دچار نباشد، هیچ وقت به یکباره خشمگین نمی شود. تجربه نشان می دهد، عمده زوجین به یکباره دچار خشم نمی شوند، بلکه ادامه دادن بحث، طولانی کردن بی مورد، سخن گفتن از در و دیواری که به موضوع مورد بحث هیچ ربط و دخلی ندارد، تکرار مکررات، صدای بلند، یادآوری گذشته، توهین و ناسزا و امثال این موارد، موجبات کلید خوردن چاشنی انفجاری در آقا یا خانم می شود. از این رو باید بدانید که از چه وقت به بعد در دعوا و بحث های فی مابینتان، به انفجار آقا یا خانم نزدیک می شوید و پیش از آنکه چاشنی انفجار رها شود و همه جا را درب و داغون کند، فیتیله دعوا و بحث را مهار و بلکه خاموش کنید.
سوم: لحن صدا را پایین بیاورید.
گم شدن صدا و مفهوم مدنظر، مهم ترین آسیبی است که صدای بلند از خود به ارمغان می آورد. گاهی زوجین برای آنکه حرف خود را به کرسی بنشانند و یا اقتدار در گفتمانشان را به اثبات برسانند، از صدای بلند بهره می گیرند که نه تنها غلطی فاحش در ارتباط زوجین است بلکه هرگز و هرگز فرد را به مقصود خود نخواهند رساند. یادتان نرود، شاید صدای بلند باعث آن شود که فرد مقابلتان در مقابل شما کوتاه بیاید و حرفی نزند، اما این به معنای آن نیست که مشکل حل شده است و باید بدانید که قطع به یقین مشکل به قوت خود ماندگار باقی خواهد ماند و کما اینکه بزرگ تر از قبل نیز خواهد شد.
چهارم: در دعوا، حلوا پخش نمی کنند.
این باور و ضرب المثل قدیمی، یکی از آسیب زاترین مسائلی است که از قدیمیها برایمان به ارث گذاشته شده است. بر خلاف باور عموم، اتفاقا در دعوا، فرد خود واقعی اش را به نمایش می گذارد و حرف های نیمه تاریک ذهن یا به قول روانشناس ها، حرف های نیمه ناخودآگاه خودش را به زبان می آورد. هر چند شاید این حرف ها، اعتقاد راسخ فرد نبوده و لق لقه زبانش باشد، اما واژه ها و افکاری است که فرد بارها و بارها به آن ها فکر کرده است؛ ولو به صورت ناخودآگاه. از این رو همگان باید مراقب گفتار و رفتارمان در بحث ها باشیم تا جمله و یا واژه ی زشت و نامناسبی گفته نشود که بعدها جمع کردنش مشکل باشد. و موجب خشم در زندگی زناشویی شود.
پنجم: در هنگام خشم، هر کاری را که می کنید، رها کنید و از آن محل بروید.
خدا حفظ کند همه پدران و مادران را، پدرم همیشه می گفت، به وقت خوردن ناهار یا شام، قبل از اینکه سیر سیر بشی، هنوز که یکی دو لقمه دیگه جاداری از سر سفره بلند شو. بزرگوار می گفت، نه چندان بخور کز دهانت بر آید/نه چندان که از ضعف جانت بر آید. برخی از زوجین در دعوا و بحثشان نیز گویی سفره است و غذا و تا سیر نشده اند نباید از سر سفره بلند شوند. نیاز نیست تا ته همه دعواهایتان، بجنگید. گاهی نیاز است کمی مغز گرم و داغ شده از دعوا، سرد شود. از این رو ترک محل می تواند کمک شایانی به آرامش خودتان و زندگیتان بکند. راحت ترین راهی که برای اندازه گیری خشم می شناسم این است که خشم خود را بین یک تا ده درجه بندی کنید. اگر خشم شما هفت یا بیشتر از آن بود، باید این سرنخ شما برای ترک محل باشد و باید هرچه سریعتر اقدام به ترک و تعویض محلتان بکنید.
ششم: لزوما در مورد همان مسئله ای بحث کنید، که موجب خشمتان شده است.
وقتی به عنوان مثال، بحث بر سر شور شدن غدای ناهار امروز است، چرا بحث را به مشکلات خانوادگی و پدر و مادری می کشانید؟ غذای شور امروز چه ربطی دارد به مادر طرف؟ مشکل غذای شور است که به هر دلیلی اتفاق افتاده و هیچ ربطی، تاکید می کنم هیچ ربطی به فرهنگ و خانواده و مشکلات قبلی و نوع ازدواج ما ندارد. بنابراین دلیلی ندارد که ما در تمام بحث هایمان زمین و زمان را به هم بدوزیم و بهترین و عاقلانه ترین راه آن است که فقط در مورد مشکلی که پیش آمده با همدیگر بحث کنیم و لاغیر.
هفتم: دو چیز غلط هرگز به یک چیز درست تبدیل نمی شود.
در یک رابطه ی صمیمی، یک شخص خشمگین می تواند به مشکلی تبدیل شود، اما دو شخص خشمگین، قطعا مصیبتی خواهد بود. می دانم که فکر می کنید اگر خشم را با خشم جواب بدهید احساس بهتری خواهید کرد، اما اشتباه می کنید. به طوری که دکتر جیمز آوریل روانشناس دانشگاه ماساچوست آمریکا اشاره کرده است، کمتر از بیست درصد افراد پس از ابراز خشم گزارش میدهند که پیروز شده اند. در صورتی که شصت درصد یا بیشتر از آن، حس میکنند احساس خصومت یا افسردگی در آنها به جای می ماند. از دو فرد خشمگین که کلمات خشم آلود بین خود رد و بدل می کنند هیچ یک برنده نمی شود. پس در بحثتان که همراه با خشم بالا صورت می گیرد، منتظر برنده نباشید که هم خودتان را گول زده اید، هم همسرتان را.
هشتم: از کمی وقت خواستن نترسید.
باشه، من دیگه بیشتر از این بحث نمی کنم عزیزم. یه روز دیگه در موردش بیشتر حرف می زنیم. می شه بعدا در موردش حرف بزنیم؟ همانطور که اشاره شد، دعوا و بحث بین زوجین، یخ نیست که باز شود و یا بستنی نیست که آب شود. گاهی می شود به راحتی، بحث را ساعات، و یا چند روزی به تعویق انداخت و در فرصت مناسب تری، نتیجه مناسب را از آن گرفت.
نهم: احترام یکدیگر را حفظ کنید.
در اوج بحث هایتان، حواستان به آن باشد که طرف مقابل همسر شماست و اگر همین فرد، همین حالا و وسط همین بحث و دعوا، حالش بد شود و کارش به بیمارستان کشیده شود، زمین و زمان را به هم می دوزید که حالش خوب شود. پس حواستان باشد که احترام یکدیگر را تحت هر شرایطی حفظ کنید و با آرامش و بدور از تنش با یکدیگر بحثتان را ادامه دهید. نکته طلایی نیز آنکه به طور ویژه تری حواستان باشد که شما چقدر همدیگر را دوست دارید یا قبلا دوست داشته اید. یادآوری دوست داشتن یکدیگر، ولو میان بحث های بسیار سنگین نیز می تواند به کاهش فیتیله جر و بحث تان منجر شود.
دهم: مطالعه، آموزش و مشورت با مشاور را در دستور کار زندگی زناشویی تان قرار دهید.
در نهایت همواره باید گفت، اگر شما بهترین اتومبیل دنیا را در اختیار داشته باشید، برای حرکت به بنزین نیاز دارد. در زندگی زناشویی نیز وضع به همین منوال است. همه ما در مسیر زندگی به انرژی بیشتری برای ادامه مسیر زندگی احتیاج داریم. مطالعه و آموزش، دو بازوی پرتوانی است که همواره باید در دستور کار زوجین قرار گیرد و زوجین نباید از این دو بازوی مهم زندگی (مطالعه و آموزش) در زندگی زناشویی غافل شوند. کتاب های خوبی در حوزه زندگی زناشویی توسط اساتید مختلف نوشته شده است که با اندک تحقیقی می توانید به آن ها برای کنترل خشم در زندگی زناشویی دست یابید. در زمینه آموزش نیز امروزه، اساتید مختلفی اقدام به آموزش راه و رسم زندگی زناشویی و مهار خشم در زندگی زناشویی در تلویزیون، رادیو و مراکز آموزشی، علمی و فرهنگی می نمایند که زوجین می توانند با کمترین هزینه از آنان بهره مند شوند. در نهایت گاها نیاز است تا زوجین با مراجعه به یک مشاور و یا روانشناس زبده، برخی گره های زندگی زناشویی خویش را باز کرده و مشکل را به کمک فردی علمی حل کنند. پس سعی کنید حتما مراجعه به روانشناس یا مشاور را در سبد زندگیتان برای کنترل و مهار خشم در زندگی زناشویی قرار دهید.
برای مشاوره خانواده در مشهد، می توانید به کلینیک دکتر سعادتی مراجعه نمایید.
نظرات