20 بازدید ::: ۱:۴۸ ::: ۱۳۹۹/۰۹/۱۳

باید ها و نباید های گفتگو با کودک درمورد مرگ

چگونه با کودک عزادار خود در مواجه با مرگ برخورد کنیم ؟


وقتی فرشته های کوچولو  عزادار می شوند

برای کودکان سنین زیر شش سال مفهوم مرگ به عنوان رویداد انتزاعی قابل درک نیست آنها فرض را بر این می گذارند که فرد مرده باز خواهد گشت، مانند کسی که سر کار رفته و برمی گردد، یا مانند مهمان که به شهر خودش برگشته، اما چند ماه بعد دوباره او را خواهد دید. به هر دلیل رفتارهایی را که دیگران از آنها انتظار دارند نشان نمی دهند. بسیاری کودکان در سنین پایین، وقتی حتی والدین خود را از دست می دهند، مشغول بازی می شوند. بزرگترها به اشتباه آنها را سرزنش می کنند، یا سعی می کنند به آنان بفهمانند الان باید ناراحت باشند. برخی از قضاوت دیگران می ترسند؛ الان بقیه چی فکر میکنن؟ مامانش مرده و خودش داره بازی می کنه و می خنده؟ باید خود را جای کودک گذاشت و موضوع را از نقطه نظر او دید. سرزنش، دعوا، تهدید و تحقیر بعدها اثرات بسیار منفی به دنبال خواهد داشت. احساس گناهی که در این شرایط می تواند در کودک به وجود بیاید با او خواهد ماند، و زمانی که مرگ را درک کند، این احساس گناه او را آزار خواهد داد. پس از رشد سنی کم کم مرگ به عنوان واقعیتی همراه با زندگی درک می شود. کودک رفته رفته می فهمد فرد مرده هرگز باز نخواهد گشت و در این مورد از هیچ کس کاری ساخته نیست. در اینجا است که باید با استفاده از راهکارهای زیر به کودک در تطبیق بهتر با شرایطی که پیش آمده کمک کرد.

توضیح با ساده ترین کلمات

برای این که به کودک توضیح دهید چه اتفاقی افتاده است، ساده ترین کلمات و در عین حال روشن ترین و واقعی ترین ها را به کار ببرید. از فعل مردن استفاده کنید؛ نه خوابیدن، آخرین خواب، رفتن،سفر ابدی و مانند آن. خیلی عینی و واقعی توضیح بدهید فردی که مرده، نمی تواند چیزی بخورد، نمی خوابد و راه نمی رود.

نگرانی های کودک را جدی بگیرید

مرگ یکی از عزیزان در بسیاری از کودکان، می تواند ترس از این که خودشان هم بمیرند ایجاد کند. به خصوص وقتی یکی از عزیزان در اثر ابتلا به یک بیماری جان خود را از دست می دهد، کودک همیشه نگران است علائمی دارد و آیا او هم در حال مرگ است یا نه. به او اطمینان دهند از نظر جسمانی سالم است و جای نگرانی وجود ندارد.

نشان دادن سوگوار بودن توسط کودک 

کودکان بعد از سن شش سالگی که نسبتا با مفهوم مرگ آشنا می شوند، برای نشان دادن سوگواری خود، شیوه های متفاوتی دارند. گاهی، رفتاری که کودکان در زمان از دست دادن کسی که خیلی دوستش دارند، از خود نشان می دهند برای بزرگ ترها عجیب و غیرقابل درک است. شناخت این رفتار کمک می کند کودک را درک کنیم. درک بهتر احساس کودک کمک می کند رفتار مناسب تری با او داشته باشیم و با همدلی و حمایتش، از او در برابر این فشار محافظت کنیم. از جمله رفتارها و احساس هایی که سوگواری کودک را نشان می دهند، به این موارد می توان اشاره کرد: کم خوابی، کابوس شبانه، کم اشتهایی، شب ادراری، بی قراری، چسبیدن به افراد بازمانده، بغل کردن و نوازش کردن آنها، جست و جوی فرد از دست رفته، تنها نخوابیدن، گوشه گیری، گریه کردن، لذت نبردن از فعالیتهایی که معمولا لذت بخش هستند، آرزوی مرگ، پرخاشگری، سکوت ممتد و طولانی، افت تحصیلی، کاهش توجه و تمرکز، فراموشکاری، اشکال در تصمیم گیری، افکاریاحتی رفتار خودتخریبی، احساس خشم، اندوه، گناه، درماندگی، ناتوانی، ناامیدی، تنهایی، ترس و اضطراب، سرگیجه، احساس خستگی و کسالت، تنگی نفس، آه کشیدن زیاد، خشکی دهان، تپش قلب، احساس کرختی و سنگینی در بدن، ضعف عضلانی، احساس گرفتگی و خفگی در گلو، درد معده. برخی از این رفتارها، مانند بی قراری، می تواند واکنش های نامناسبی از سوی دیگران را به همراه داشته باشد.

توضیح مرگ عزیزان برای کودکان

چه باید گفت، چه نباید گفت

کودک در مورد فرد از دست رفته سؤال خواهد پرسید. بهتر است به  پاسخ داده شود. کودک می خواهد بداند چه اتفاقی افتاده است نگویید: «مادرت مرده، دیگه نیست» ، فکر نکنید درد و ناراحتی شما، از او بیشتر است یا این که او هنوز برای فهمیدن کوچک است. موقعیتی را برای صحبت با او فراهم کنید. او را در اغوش بگیرید یا دستش را در دست بگیرید  برایش بسته به سنش توضیح دهید فردی که فوت کرده دیگر در ‌کنار او نیست برایش توضیح بدهید این در کنار او نبودن به چه معناست. همچنین برایش توضیح دهید او نمی تواند  برگردد و کسی نمی تواند در این مورد کاری انجام بدهد چه قدر متأسف هستید و اطمینان بدهید از او حمایت و محافظت خواهد شد

برخی با جمله های کلیشه ای سعی می کنند کودک را آرام کنند می گویند همیشه خدا اونایی که خیلی خوب هستند رو پیش خودش می بره گفتن چنین جمله ای، دنیایی از اضطراب را برای کودک       به همراه خواهد داشت یعنی کسانی که الان هستند و نمرده اند خوب هستند و او خیلی دوستشان دارد هم به زودی خواهند رفت به کودک نگویید فرد از دست رفته، به سفر رفته است پیامدهایی دارد. او همیشه منتظر خواهد بود و انتظار دارد به سفر رفته است بالاخره برگردد، یا تماسی بگیرد

شرکت در مراسم مرگ عزیزان برای کودک 

در کشور ما، مانند بسیاری از فرهنگ ها، رسم بر این است بعد از مرگ افراد مراسمی برپا می شود. افرادی را که از دست داده ایم به خاک می سپاریم. شرکت در این مراسم و تماشای صحنه ی خاکسپاری، برای کودکان زیر دبستان و حتی تا هشت، نه سالگی توصیه نمی شود. مشاهده چنین صحنه ای، می تواند کابوس ها و ترس های فراوان و نیز اضطراب را به دنبال داشته باشد. به خصوص کودکان کم سنی که درک درستی از مرگ ندارند، ممکن است بسیار بترسند. در مراسم سوگواری اما نیازی نیست

آنها را دور نگه دارید، مگر این که رفتارها به شکلی باشد که او را وحشت زده کند یا به او احساس ناامنی بدهد. برای کودکان بزرگتر شرکت در مراسم سوگواری فرصتی است برای عزیزی که از دست داده اند سوگواری کنند. در واقع، سوگواری لازمه ی برگشتن به زندگی عادی است. افرادی که نمی توانند به موقع برای عزیز از دست داده ی خود سوگواری کنند، تا مدت طولانی تری با این مسئله دست به گریبان خواهند بود و با احتمال بیشتری به اختلالاتی چون افسردگی و افکار خودکشی مبتلا می شوند.

احساس گناه

کودکان به خصوص در سنین کم، گرایش به این که مرزی بین افکار خود و واقعیت قائل نشوند یا نه،  در بسیاری از موارد ممکن است خیال کنند فکر کردن روی زندگی تأثیر می گذارند. به همین دلیل اگر در مورد فردی که از دست داده اند، افکار منفی داشته باشند فکر می کند افکار منفی او مسبب اصلی حادثه و مرگی است که اتفاق افتاده است

مسیر فکری او را دریابید دلیل مرگ را برایش توضیح دهید با او صحبت کنید و سعی کنید شنونده ی خیلی خوبی باشید

بایدها ونبباید های توضیح مرگ برای کودکان

از بین بردن همه چیز یا حفظ یادگاری ها

گاهی افراد فکر می کنند اگر آثار به جا مانده از عزیز از دست رفته را از بین ببرند یا پنهان کنند، کودک با ندیدن آنها غم خود و فرد از دست رفته را فراموش می کند. این در حالی است که کودک نمی خواهد فرد از دست رفته که برایش خیلی عزیز بوده فراموش شود. در عوض، بهتر است به او اطمینان داده شود هیچ کس عزیزی که دیگر در بین آنها نیست را فراموش نخواهد کرد. بهتر است آلبومی از او درست کنید و نگه دارید. همچنین عکس هایش را در خانه روی يخچال، روی شومینه یا مانند آن نگه دارید. به علاوه، می توانید یک یادگاری کوچک، یک یادبود از وسایل او را به کودک بدهید تا نزد خود نگه دارد و از این طریق، کسی که دوست داشته و دیگر در کنارش نیست را به خاطر داشته باشد.

بار سنگین مسئولیت

گاهی با مرگ یکی از والدین، احتمالا به قصد شریک کردن کودک در آنچه خانواده با آن دست به گریبان است، یا احساس قدرت بخشیدن به او، به او جملاتی گفته می شود که واقعا برایش سنگین هستند حالا دیگه تو مرد این خونه هستی. حالا تو باید برای خواهر کوچکترت مثل مادر باشی. حالا تو باید از خواهر و برادر کوچکت مراقبت کنی. از این به بعد تو باید بیشتر مراقب مامانت باشی این جمله ها بار مسئولیتی را روی شانه های کوچک کودک می گذارد که فراتر از توان اوست.

اضطراب جدایی

یکی از عزیزان می تواند در برخی کودکان باعث اضطراب جدایی بود. ممکن است آنها به دلایل و بهانه های مختلف، از دور شدن سایر خود سر باز زنند. مثلا کودکی که مادر بزرگش فوت کرده، ممکن است به دلیل دل درد، نخواهد به مدرسه برود، چون در واقع، نگران این نیست، مادرش را هم مانند مادربزرگش از دست بدهد. تنها تسلیم خواسته او نشدن، مشکلی را حل نمی کند و در چنین شرایطی بهتر است از کمک یک متخصص بهره بگیرید.

نظرات

پاسخی بگذارید